Intern salderen weer vergunningplichtig

Wat betekent dit voor jouw bedrijf?

Wat veranderde er door de uitspraken over intern salderen?

De belangrijkste verandering: intern salderen is weer vergunningplichtig.

Ook voor salderen gelden strengere voorwaarden:
• Saldeer je met een milieutoestemming? Dan tellen alleen de activiteiten mee die onafgebroken vergund én feitelijk aanwezig waren.
• Saldeer je met een natuurtoestemming? Dan tellen de activiteiten mee die in die toestemming zijn toegestaan, ook als je die ruimte niet volledig hebt benut.
• Salderen mag alleen als maatregel als die maatregel niet al nodig is om beschermde natuur te behouden of te herstellen. Dit heet het additionaliteitsvereiste.

Ben je tussen 1 januari 2020 en 1 januari 2025 gestart met activiteiten waarbij je intern hebt gesaldeerd? Dan geldt een overgangstermijn tot 1 januari 2030. In die periode treedt het bevoegd gezag in principe niet handhavend op tegen het ontbreken van een natuurvergunning. Die tijd gebruik je om alsnog een Omgevingsvergunning Natura 2000-activiteit aan te vragen.

Wanneer heb je alsnog een natuurvergunning nodig?

Dit geldt voor bedrijven en projecten die stikstofoxiden (NOx) en/of ammoniak (NH3) uitstoten, en daarmee stikstofdepositie veroorzaken op Natura 2000-gebieden.

NH3 wordt vooral toegeschreven aan veehouderijen, maar ook in de industrie kan bij bepaalde processen NH3 vrijkomen. NOx komen vrij bij verbranding, bijvoorbeeld in een stookinstallatie of in een vrachtwagen. Ook verkeersbewegingen van en naar je bedrijf tellen mee. Daardoor stoot vrijwel ieder bedrijf stikstofoxiden uit.

Wanneer jouw activiteiten stikstofdepositie op Natura 2000-gebieden veroorzaken, heb je nu in veel gevallen een natuurvergunning nodig. Of dat zo is, onderzoek je met een AERIUS-berekening.

Wat betekenen de nieuwe stikstofregels voor lopende vergunningaanvragen?

De nieuwe regels als gevolg van de uitspraken traden op 18 december 2024 per direct in. Lopende vergunningaanvragen vroegen daardoor direct om aanpassing. Daarvoor zijn eerst de provincies aan zet. Zij zijn namelijk het bevoegd gezag voor Natura 2000-gebieden en moeten de uitspraken in hun beleidsregels voor salderen verwerken. Dit is een lastige klus. Want hoe toon je aan welke activiteiten in het verleden feitelijk aanwezig waren? Denk aan vrachtwagenbewegingen, draaiuren van heftrucks of het gebruik van mobiele werktuigen. En hoe pas je het additionaliteitsvereiste toe bij intern en extern salderen?

Wat betekent dit voor bedrijven zonder actuele natuurvergunning?

Elk bedrijf heeft de verantwoordelijkheid om te onderzoeken of de activiteiten stikstofdepositie veroorzaken op een of meerdere Natura 2000-gebieden. Is dit het geval? Dan heb je een natuurvergunning nodig. Dat kan een vergunning op grond van de Natuurbeschermingswet 1998 zijn, een vergunning op grond van de Wet natuurbescherming of een Omgevingsvergunning Natura 2000-activiteit.

Soms heeft een bedrijf een Wabo-vergunning met een verklaring van geen bedenkingen (VVGB). In een deel van de gevallen telt zo’n VVGB als natuurvergunning. Dat geldt niet automatisch, onderzoek dit dus goed! Heb je tussen 1 januari 2020 en 1 januari 2025 een ‘positieve weigering’ ontvangen op een aanvraag? Dan heb je ook géén natuurvergunning.

Heb je al een natuurvergunning en sluiten je werkelijke activiteiten daar nog steeds op aan? Dan is er meestal geen directe actie nodig. Heb je geen natuurvergunning, maar veroorzaken jouw huidige activiteiten wel stikstofdepositie? Dan is het in veel gevallen nodig om een Omgevingsvergunning Natura 2000-activiteit aan te vragen.

Hoe zit het met bouwprojecten?

Ga je bouwen of ben je aan het bouwen? Ook bouwprojecten veroorzaken vaak stikstofdepositie waarvoor een vergunningplicht geldt. Bij tijdelijke stikstofdepositie tijdens de bouw kan vaak met een goede ecologische voortoets geconcludeerd worden dat er geen natuurvergunning nodig is voor de bouwfase. Dat hangt wel af van het project en de ligging ten opzichte van Natura 2000-gebieden.
Is salderen toch nodig? Dan gelden in grote lijnen dezelfde regels als voor bedrijven die in hun gewone bedrijfsvoering stikstofdepositie veroorzaken.

Dit kun je doen bij stikstofdepositie

Tot duidelijk is hoe de uitspraken in beleidsregels voor salderen verwerkt zijn, ligt de vergunningverlening voor Natura 2000-activiteiten praktisch stil. Een vergunningaanvraag indienen kan nog wel, maar provincies weten nog niet goed hoe deze te behandelen.

Wel kunnen we met een AERIUS-berekening onderzoeken of jouw bedrijf stikstofdepositie in Natura 2000-gebieden veroorzaakt. Is dat het geval, dan is het soms mogelijk om met kleine aanpassingen een situatie te creëren die géén stikstofdepositie veroorzaakt. Lukt dat niet? Dan kunnen we alvast aan de slag met voorbereidende werkzaamheden voor intern salderen. Zo onderzoeken we welke activiteiten werden uitgevoerd op de referentiedatum: de datum waarop een Natura 2000-gebied is aangewezen. Vanaf deze datum mag de stikstofdepositie niet toenemen.

Ook het voorbereiden en indienen van een vergunningaanvraag is een optie. Hou er wel rekening mee dat de aanvraag en bijbehorende berekeningen later aangepast moeten worden.

Welke stappen zet je nu?

De beleidsmatige uitwerking vraagt nog tijd, maar voor jouw bedrijf is dit wel het moment om direct te handelen. Door deze stappen nu al te zetten, voorkom je vertraging en verrassingen later:
• ga na of je een natuurvergunning hebt;
• controleer of die vergunning nog past bij je huidige activiteiten;
• laat beoordelen of je huidige bedrijfsvoering of toekomstplan stikstofdepositie veroorzaakt;
• breng je referentiesituatie voor intern salderen in beeld;
• verzamel bewijs van feitelijk aanwezige activiteiten op de relevante datum, zoals aardgasverbruik, brandstofverbruik, administratie van inkomende en uitgaande vrachten en gegevens over mobiele werktuigen;
• bepaal samen met je adviseur of je nu al een vergunningaanvraag voorbereidt of nog ruimte hebt om meer duidelijkheid af te wachten.