Stand van zaken Nederlandse waterkwaliteit

Terugblik en stand van zaken waterkwaliteit

Hoe zit het ook alweer? De KRW bestaat al sinds 2000, maar er staat een deadline voor 1 januari 2027. Dan moet een goede ecologische en chemische toestand in alle grond- en oppervlaktewateren in de EU zijn gerealiseerd. Uit de meetgegevens blijkt dat op dit moment al aan circa 80% van de normen wordt voldaan in Nederland. De laatste 20% zorgt er echter voor dat nu nog geen van de oppervlaktewaterlichamen de ‘goede toestand’ haalt. Want dat is alleen het geval als alle ecologische en chemische parameters in een waterlichaam ‘goed’ scoren’: het ‘one out, all out’-principe. We verwachten daarom dat de deadline niet op tijd wordt gehaald.

Recente ontwikkelingen

Ook is de Europese Commissie in 2024 een inbreukprocedure gestart. Kort gezegd is de commissie niet tevreden over de uitvoering van de KRW in NL en dan vooral de verplichting om periodiek vergunningen te actualiseren. Lozingsvergunningen werden bijvoorbeeld tot voor kort voor onbepaalde tijd verleend. Daar komen de waterschappen en Rijkswaterstaat nu langzaam van terug: tijdelijke lozingsvergunningen worden weer de norm. Maar de commissie wil ook dat vigerende lozingsvergunningen worden omgezet van onbepaald naar tijdelijk. Dit merken we nu al voor lozingsvergunningen waarbij wordt geloosd op oppervlaktewater (directe lozing). Die worden niet meer voor onbepaalde tijd verleend. Of dat in de nabije toekomst ook gaat gelden voor lozingen op het riool (indirect lozen) is nog niet duidelijk, maar zou wel logisch zijn. Zo kunnen vergunningen worden geactualiseerd of maatwerkvoorschriften worden opgelegd die tijdelijk zijn voor het lozingsdeel.

Lozingen op het riool ook relevant

Want ook indirecte lozingen hebben effect op de waterkwaliteit. Een indirecte lozing van een bedrijf wordt weliswaar gemengd met ander afvalwater in het gemeentelijk vuilwaterriool én veel van de verontreinig wordt gezuiverd in de RWZI van het waterschap, maar uiteindelijk loost een RWZI ook op het oppervlaktewater. En niet alle verontreiniging wordt er door een RWZI uitgehaald. We merken nu al dat daarom immissietoetsen worden gevraagd bij bedrijven die uitsluitend indirect lozen. Met zo’n toets bepaal je de effecten van de restlozing na toepassing van best beschikbare technieken. Dergelijke immissietoetsen worden nu veel vaker gevraagd, zelfs als je als bedrijf uitsluitend op het riool loost.

Knelpunten waterkwaliteit

Intussen loopt het vergunningenproces vast, volgens de VNCI en de VEMW. In een paper van 25 november 2025 benoemen ze zes knelpunten (bijvoorbeeld tekort aan capaciteit en kennis, normen lager dan de detectielimiet, verkokerde aanpak) waarbij de invoering van de Omgevingswet expliciet genoemd wordt. Het is niet eenvoudiger geworden.

Verwachtingen voor jou als bedrijf

Wat kun je als bedrijf verwachten? Kijk niet gek op als er binnen afzienbare tijd strengere lozingsnormen en hogere monitoringsfrequenties worden opgelegd. Ook de striktere toepassing van best beschikbare technieken lijkt een logisch gevolg van deze ontwikkelingen. En daarvoor is het niet nodig dat je bedrijf een verandering van de lozing aanvraagt; een actualisatie van de lozingsvergunning of het opleggen van maatwerkvoorschriften is te verwachten voor de lozing van bedrijfsafvalwater. Wanneer dat gebeurt, hangt af van de soort lozing en de regio, maar ook waarop wordt geloosd.

Wat kun je als bedrijf doen?

Als je veranderingen door wil voeren die gevolgen hebben voor de directe of indirecte lozing, dan kan je BMD-adviseur je helpen met de benodigde meldingen en aanvragen. Je kunt ook pro-actief inventariseren wat je huidige lozingssituatie is en beoordelen of een bestaande afvalwaterzuivering in je bedrijf op termijn moet worden aangepast. Dan is eerder duidelijk of investeringen in de toekomst nodig zijn.