Blogs / 24 februari 2026

Energieopslagsystemen (EOS): vergunningsvrij betekent niet risicoloos

Energieopslagsystemen (EOS) met lithiumhoudende batterijen worden steeds vaker toegepast, bijvoorbeeld voor netbalancering, noodstroom of het optimaliseren van energieverbruik. In de praktijk ontstaan daarbij regelmatig de vragen: “Welke vergunning heb ik nodig voor een EOS?” en “Als een EOS (nog) niet vergunningplichtig is, welke eisen gelden er dan eigenlijk – en wat betekent dit voor de verantwoordelijkheid van bedrijven?” Deze vragen zijn relevant, omdat de wetgeving rondom EOS’en volop in ontwikkeling is en het bevoegd gezag hier verschillend mee omgaat.

Welke wet- en regelgeving is van toepassing?

Op dit moment is het exploiteren van een energieopslagsysteem met lithiumhoudende energiedragers nog niet expliciet aangewezen als milieubelastende activiteit (mba) in het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal). Ook is de PGS 37-1 (Publicatiereeks Gevaarlijke Stoffen – lithiumhoudende energiedragers) nog niet rechtstreeks aangewezen als normdocument in het Bal.

Dit betekent dat:

er geen landelijke vergunningplicht bestaat specifiek voor het exploiteren van een EOS,
gemeenten (vooralsnog) eigen keuzes maken via het omgevingsplan,
de toetsing aan PGS 37-1 niet automatisch aan de “voorkant” wordt afgedwongen.

Bouwrecht is niet hetzelfde als milieurecht: Als je een EOS plaatst in of als container, dan kan dit afhankelijk van de afmetingen en situering bouwkundig vergunningplichtig zijn. Heb je een omgevingsvergunning voor bouwen, dan zegt dit inhoudelijk niets over de veiligheidseisen aan het EOS zelf. Daarvoor is de bouwvergunning immers niet bedoeld.

De rol van jouw zorgplicht

Ook zonder expliciete vergunningplicht geldt altijd de specifieke zorgplicht uit hoofdstuk 2 van het Bal. Deze verplicht je als bedrijf dat je activiteiten verricht om:

Nadelige gevolgen voor de fysieke leefomgeving te voorkomen.
Deze gevolgen te beperken als voorkomen niet mogelijk is.
De activiteit achterwege te laten als risico’s onvoldoende beheersbaar zijn.

Hoewel de zorgplicht abstract is geformuleerd, wordt in de praktijk vaak aansluiting gezocht bij bestaande normen, zoals de PGS 37-1, om invulling te geven aan “wat redelijkerwijs verwacht mag worden”.

Een grijs gebied, maar geen vrijbrief

De huidige situatie rondom EOS’en kan het best worden omschreven als een juridisch grijs gebied:

Een EOS is (nog) niet expliciet gereguleerd als mba.
Er is (meestal) geen milieugerichte vergunningplicht.
De PGS 37-1 is formeel geen wet, maar wel dé erkende veiligheidsrichtlijn.

Dat betekent echter niet dat je als bedrijf een EOS zonder meer “vrij” kan plaatsen, of dat niet-naleving van veiligheidsrichtlijnen zonder gevolgen blijft. Integendeel:

Bij incidenten wordt vrijwel altijd teruggevallen op jouw zorgplicht.
Toezichthouders beoordelen achteraf of redelijkerwijs voldoende maatregelen zijn genomen.

Er zijn duidelijke signalen dat landelijke regelgeving in voorbereiding is en dat EOS’en in de toekomst wél als mba worden aangewezen. Wanneer dit het geval is, kan ook formeel gehandhaafd worden, of alle regels wel worden nageleefd.

Handel vooruitziend, niet reactief

Ons advies is om met plannen voor het plaatsen van een EOS niet te wachten op formele verplichtingen, maar nu al bewust en zorgvuldig te handelen. Onderneem deze stappen:

Toets bestaande en geplande EOS’en aan PGS 37-1
Ook zonder wettelijke plicht is dit de best beschikbare invulling van veilig ontwerp en beheer van lithiumhoudende energiedragers.
Ga tijdig in overleg met het bevoegd gezag
Informeel overleg kan helpen om verwachtingen over veiligheid en beheersmaatregelen helder te krijgen en vast te leggen.
Informeer ook bij je verzekeraar over de dekking van de gevolgen bij een calamiteit Wijzigingen die het risico of de gevolgen van brand verhogen, vragen soms om een aanpassing in de dekking van de (brand)verzekering.
Betrek veiligheid vroeg in het ontwerp
Door in de ontwerpfase rekening te houden met opstellingsafstanden, brandwerendheid, compartimentering en bereikbaarheid voor hulpdiensten, worden latere dure aanpassingen voorkomen.
Anticipeer op toekomstige regelgeving
De aanwijzing van EOS’en als milieubelastende activiteit ligt in de lijn der verwachting. Naar verwachting wordt in januari 2027 deze activiteit in de Omgevingswet opgenomen. Wie nu al volgens PGS 37-1 werkt, beperkt het risico op kostbare aanpassingen of handhaving achteraf.