Houtstof vraagt om actie, ook bij zachthout

 Voor wie is dit relevant?

Bij het zagen, schuren, frezen, boren of schaven van hout komt houtstof vrij. Wanneer jouw collega’s houtstof inademen, komt het via de neus en mond in de luchtwegen terecht. Beroepsmatige blootstelling aan houtstof wordt in verband gebracht met verschillende gezondheidseffecten, zoals kanker en luchtwegirritatie. Daarnaast blijkt uit onderzoek dat blootstelling aan houtstof zowel direct als indirect DNA kan beschadigen. Daarom is het belangrijk dat bedrijven kritisch kijken naar de blootstelling op de werkvloer van medewerkers die met hout of houtproducten werken.

Geen onderscheid meer tussen hardhout en zachthout

Een belangrijke conclusie uit het advies “Houtstof” is dat de gezondheidskundige beoordeling zich niet meer alleen richt op hardhoutstof. De Gezondheidsraad adviseert om ook zachthoutstof als kankerverwekkend te beschouwen. In de praktijk komen hardhoutstof en zachthoutstof vaak tegelijk vrij en kan bij blootstellingsmetingen doorgaans geen onderscheid tussen beide worden gemaakt. Daarom zijn de nieuwe gezondheidskundige risiconiveaus afgeleid voor houtstof in het algemeen. Deze risiconiveaus zijn op dit moment nog geen wettelijke grenswaarden.

Wat betekent dit?

Voor bedrijven betekent dit dat alle werkzaamheden waarbij houtstof kan vrijkomen, je dit in de beoordeling van de blootstelling moet meenemen. Dit geldt niet alleen voor de houtverwerkende industrie, maar voor iedere organisatie waar hout of houtproducten worden bewerkt, ook wanneer dit slechts incidenteel gebeurt. Denk bijvoorbeeld aan werkzaamheden met vuren, grenen, Douglas, OSB-platen, MDF of andere houtproducten. De mate van blootstelling wordt niet alleen bepaald door de houtsoort, maar vooral door de werkzaamheden, de duur en frequentie daarvan en de aanwezige beheersmaatregelen. Vooral zagen, schuren en frezen veroorzaken veel houtstof. Ook droogvegen of schoonblazen met perslucht verspreidt neergeslagen stof opnieuw.

De kern is daarom: breng alle werkzaamheden waarbij houtstof vrijkomt in kaart en beperk de blootstelling zo veel mogelijk.

Wat moeten bedrijven doen?

De eerste stap is het uitvoeren van een blootstellingsbeoordeling. Hierbij stel je vast bij welke werkzaamheden houtstof vrijkomt, wie van je collega’s hieraan wordt blootgesteld en wat de aard, mate en duur van de blootstelling is. Ook beoordeel je of de bestaande beheersmaatregelen voldoende zijn.

• De blootstelling, afhankelijk van de situatie, beoordeel je met een geschikte kwantitatieve schattingsmethode of met blootstellingsmetingen. De werksituatie, de gebruikte machines, de afzuiging, de werkmethoden en de duur en frequentie van de werkzaamheden neem je hierbij ook mee.
• Welke beoordelingsmethode geschikt is en of metingen noodzakelijk zijn, hangt af van de specifieke werksituatie en de beschikbare informatie. Laat deze keuze zo nodig maken door een arbeidshygiënisch deskundige. Blootstellingsmetingen moeten worden uitgevoerd volgens een passende meetstrategie, zoals beschreven in NEN-EN 689.

Nieuwe gezondheidskundige advieswaarden: 0,1 en 2,9 mg/m³

In het advies “Houtstof” adviseert de Nederlandse Gezondheidsraad twee nieuwe gezondheidskundige waarden voor houtstof. Voor houtstof wordt geen veilige drempelwaarde vastgesteld, omdat wordt aangenomen dat elk niveau van blootstelling een risico op kanker met zich meebrengt. Daarom stelt de Gezondheidsraad geen veilige drempelwaarde vast, maar gebruikt zij een risicobenadering.

De Gezondheidsraad berekent voor houtstof twee nieuwe gezondheidskundige risiconiveaus:

• Streefrisiconiveau: 0,1 mg/m³
• Verbodsrisiconiveau: 2,9 mg/m³

Deze waarden zijn geen wettelijke grenswaarden. Ze geven aan welke concentraties volgens de Gezondheidsraad horen bij een lager en een hoger gezondheidsrisico. Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid gebruikt deze waarden bij het vaststellen van een toekomstige wettelijke grenswaarde. Op dit moment geldt voor hardhoutstof nog steeds de wettelijke grenswaarde van 2 mg/m³.

Let op! Op dit moment geldt nog de bestaande wettelijke grenswaarde voor hardhoutstof. Op 26 mei 2026 heeft de Gezondheidsraad desondanks het advies over houtstof aangeboden aan de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Het advies kan leiden tot het vaststellen van nieuwe wettelijke grenswaarden. Wanneer dat precies gebeurt, is nog niet zeker. De verwachting is wel dat het advies een belangrijke basis vormt voor toekomstige regelgeving.

Meer achtergrondinformatie is beschikbaar via de veelgestelde vragen van de Gezondheidsraad en het resultaat uit het Gezondheidskundig onderzoek voor houtstof.

Waarom nu al in actie komen?

Ook al zijn de nieuwe waarden nog niet wettelijk vastgesteld, afwachten is niet verstandig. Houtstof is schadelijk voor de gezondheid en werkgevers zijn nu al verplicht om de blootstelling op de werkplek te beoordelen en zo veel mogelijk te beperken. Voor hardhoutstof gelden daarnaast specifieke verplichtingen, omdat dit als kankerverwekkend is geclassificeerd. Omdat de nieuwe gezondheidskundige waarden zijn afgeleid voor houtstof in het algemeen, doe je er als bedrijf goed aan om nu al inzicht te krijgen in de blootstelling binnen je eigen organisatie.

Ook al zijn de nieuwe waarden nog niet wettelijk vastgesteld, afwachten is niet verstandig. Houtstof is schadelijk voor de gezondheid en werkgevers zijn nu al verplicht om de blootstelling op de werkplek te beoordelen en zo veel mogelijk te beperken. Voor hardhoutstof gelden daarnaast specifieke verplichtingen, omdat dit als kankerverwekkend is geclassificeerd. Omdat de nieuwe gezondheidskundige waarden zijn afgeleid voor houtstof in het algemeen, doe je er als bedrijf goed aan om nu al inzicht te krijgen in de blootstelling binnen je eigen organisatie.