Safety Culture Ladder (SCL) in de praktijk

Veiligheid op pijl houden: een hele uitdaging

Hoewel elk bedrijf veiligheidsuitdagingen serieus oppakt, zien we helaas na een gegeven periode de aandacht verslappen, om veiligheid op nummer 1 te zetten. Met de kans dat incidenten opnieuw gebeuren. Een diepere analyse van de incidenten is dan noodzakelijk. Zo zijn er in de praktijk veel bedrijven die worstelen met de volgende uitdagingen:

• Het actueel houden van de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) met plan van aanpak.
• Het borgen van het veiligheidsmanagementsysteem met processen en instructies.
• Het bewaken van veiligheidsopleidingen gehouden en toepassing van toolboxen
• Het onderhouden van faciliteiten en equipment.
• De aanwezigheid van persoonlijke beschermingsmiddelen in goede staat.

Onderzoek naar werking veiligheidsregels

Bij de diepere analyse constateer je in welke mate je collega’s op de hoogte zijn  van de veiligheidsregels en voldoende is opgeleid voor de taak, bijvoorbeeld:

• Je collega handelt uit servicegerichtheid en sloeg bewust een aantal checks over om de klant snel te bedienen.
• Je collega is er zich van bewust dat een stuk gereedschap defect is maar gaat er toch mee werken en verwond zichzelf.
• Je collega weet dat hij de PBM’s moet gebruiken maar laat dit na omdat hij terug moet lopen om ze te pakken vanuit zijn bus.

De conclusie hierop is dat het veiligheidsbewustzijn binnen je bedrijf is te verbeteren, maar hoe? Bewustzijn is niet vatbaar, lastig te meten en uit te leggen.

Veiligheidsbewustzijn betekent dat een persoon bewust is van potentiële gevaren en risico’s in de omgeving. Hij/zij heeft het vermogen om gerichte maatregelen te nemen om de veiligheid te borgen.

Veiligheid met vervolgstappen

Als voormalige QHSE-manager zag ik soortgelijk problemen in de praktijk, het veiligheidssysteem stond als een huis maar de ongevallen bleven komen. Er is altijd veel informatie te vinden, zoals studies over veiligheidsbewustzijn en wetenschappelijke artikelen, maar niets over een methode die echt hands-on en direct toepasbaar is. Daarnaast is het belangrijk dat een methode sprekend en tastbaar moest zijn om het management en je eigen collega’s mee te nemen in een verandertraject. Via de ervaringen bij ProRail kwam ik in aanraking met de veiligheidsladder, deze is later hernoemd naar de Safety Culture Ladder.

De Safety Culture Ladder

De Safety Culture Ladder (SCL) is een methode die je als organisatie laat zien waar je staat op het gebied van veiligheid en je uitdaagt om de volgende stap op de SCL-ladder te nemen. Het uitgangspunt is bewerkstelligen van gedragsverandering en het verhogen van het veiligheidsbewustzijn door

• participatie van alle collega’s,
• duidelijke afspraken,
• voorbeeldgedrag door de leidinggevende,
• nemen van initiatief en open communicatie.

Aan de slag met de SCL

Het mooie van de Safety Culture ladder 2.0 norm is dat deze in vergelijking met de vorige versie duidelijker is. Er is een scheiding gemaakt tussen randvoorwaarden die je als bedrijf moet regelen en het (gewenste) gedrag binnen je bedrijf. Je bepaalt heel duidelijk waar je actiepunten liggen en wat benodigd is op het moment dat je het gedrag en de randvoorwaarden vanuit de SCL-norm gaat meten door middel van de NEN-vragenlijsten of vergelijkt met de inhoud van de norm. Deze actiepunten introduceer je binnen de organisatie en ga je als team oplossen. Niet alleen op het middenkader niveau maar organisatie breed en zeker op de werkvloer. Daar zit de kennis en vind je vaak de antwoorden hoe het beter kan.

Doordat je als team samenwerkt en collega’s de ruimte geeft om het initiatief te nemen zie je dat veiligheid een gezamenlijk onderwerp wordt. Hierbij hoort:

• Elkaar op een correcte manier aanspreken op veiligheidsgedrag.
• Verantwoording nemen en melden van onveilige situaties.
• Volgens de Last Minute Risk Assessment methode werken.
• Veiligheid bespreekbaar maken als eerste punt op de agenda.
• Belonen van goed en veilig gedrag.

Werken met SCL loont

Om terug te komen op de situaties die ik eerder schetste uit mijn praktijk ervaringen, heb ik door het toepassen van Safety culture ladder veel; positieve resultaten behaald.  Mijn collega’s waren natuurlijk eerst wat terughoudend, maar werden enthousiast nadat ze ervaarden dat het niet ging over het opleggen van meer regels. Een andere belangrijke ervaring was dat met verschillende initiatieven het onderwerp veiligheid als een fris en leuk item op de kaart kwam te staan. Als resultaat namen mijn collega’s op termijn  veiligheidsregels tot zich, gingen ze toepasten, koppelde sneller incidenten terug, dachten mee en indien nodig spraken ze anderen aan die niet veilig het werk uitvoerde.

Conclusie: Het stellen van een duidelijk doel: naar trede 3 gecertificeerd in 1 jaar, trede 4 gecertificeerd binnen drie jaar, help je als bedrijf met het zetten van de prioriteit en het maken van een realistisch actieplan.