Blogs

Safety Culture Ladder (SCL) in de praktijk

Ondanks preventieve maatregelen voor veiligwerken zijn er regelmatig incidenten die tot letsel en schade leiden. Ook al beschik je over een goed veiligheidssysteem, werken is en blijft mensenwerk. Alleen het melden en onderzoeken van incidenten is niet genoeg. Ook het volgen van goed opgestelde procedures leidt doorgaans niet tot verbeteringen, wel tot aanpassingen, nieuwe instructies en verscherpt toezicht. Dit blog geeft antwoord op: Hoe houd je dan op termijn veiligheid op peil? Wat zien wij in de praktijk? Wat kun je morgen anders doen?

Veiligheid op peil houden: een hele uitdaging

Hoewel elk bedrijf veiligheidsuitdagingen serieus oppakt, zien we helaas na een gegeven periode de aandacht verslapt om veiligheid op nummer 1 te zetten, met de kans dat incidenten opnieuw gebeuren. Een diepere analyse van de incidenten is dan noodzakelijk. Veiligheid wordt ook ondersteunt door verschillende onderdelen binnen je organisatie, die op zich zelf staand al een uitdaging vormen.

Herken jij de volgende uitdagingen waar ook andere bedrijven mee worstelen?

  • Het actueel houden van de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) met plan van aanpak.
  • Het borgen van het veiligheidsmanagementsysteem met processen en instructies.
  • Het bewaken van veiligheidsopleidingen en toepassing van toolboxen
  • Het onderhouden van faciliteiten en equipment.
  • De aanwezigheid van persoonlijke beschermingsmiddelen in goede staat.

Praktische werking van veiligheidsregels

Om veiligheidsregels in alle werkprocessen binnen je bedrijf te laten werken helpt een diepere analyse, waarbij je constateert in welke mate je collega’s op de hoogte zijn van de veiligheidsregels en of er voldoende kennis is voor de taak. In de praktijk pakken veiligheidsregels soms anders uit. Denk bijvoorbeeld aan de volgende situaties:

  • Je collega handelt uit servicegerichtheid en sloeg bewust een aantal checks over om de klant snel te bedienen.
  • Je collega is zich ervan bewust dat een stuk gereedschap defect is, maar gaat er toch mee werken en verwondt zichzelf.
  • Je collega weet dat hij de PBM’s moet gebruiken, maar laat dit na, omdat hij terug moet lopen om ze te pakken vanuit zijn bus.

De conclusie hierop is dat in ieder geval het veiligheidsbewustzijn binnen je bedrijf te verbeteren is, maar hoe? Bewustzijn is niet vatbaar, lastig te meten en uit te leggen. En onveilig gedrag is niet uitsluitend een bewustzijnsprobleem. Werkdruk, planning, beschikbare middelen, tegenstijdige instructies en invloed van leidinggevenden spelen ook een rol.

De volgende stappen helpen je verder:

  • Begin met luisteren op de werkvloer, niet met het opstellen en aanpassen van procedures. Praktijktip: stel tijdens een werkplekrondgang drie vragen: Wat gaat hier goed? Wat maakt veilig werken lastig? Wat zou jij morgen verbeteren?
  • Maak veiligheid zichtbaar in het gedrag van leidinggevenden. Praktijktip: laat een leidinggevende iedere week één gesprek voeren over veilig werken en terugkoppelen welke verbetering daaruit is voortgekomen.
  • Maak het melden van onveilige situaties eenvoudig en waardevol. Praktijktip: bespreek iedere maand één melding met het team: wat was het risico, welke oplossing is gekozen en wat hebben we ervan geleerd?

Veiligheid met vervolgstappen

In de praktijk zien we dat het veiligheidssysteem staat als een huis, maar dat ongevallen blijven komen. Ondanks dat er veel informatie aanwezig is, zoals studies over veiligheidsbewustzijn en wetenschappelijke artikelen, is er niets te vinden over een methode die echt hands-on en direct toepasbaar is. Een methode moet sprekend en tastbaar zijn om het management en je eigen collega’s mee te nemen in een verandertraject. Vanuit ervaringen bij ProRail is de veiligheidsladder opgezet later genoemd de Safety Culture Ladder.

De Safety Culture Ladder (SCL) is een methode die je als organisatie laat zien waar je staat op het gebied van veiligheid en je uitdaagt om de volgende stap op de SCL-ladder te nemen. Het richt zich nadrukkelijk op veiligheidscultuur en aantoonbaar gedrag. Het uitgangspunt is het bewerkstelligen van gedragsverandering en het verhogen van het veiligheid door participatie van alle collega’s, duidelijke afspraken, voorbeeldgedrag door de leidinggevende en het nemen van initiatief voor opencommunicatie.

Aan de slag met de SCL

Het mooie van de Safety Culture ladder 2.0-norm is dat deze in vergelijking met een eerdere versie duidelijker is. Er is een scheiding gemaakt tussen randvoorwaarden die je als bedrijf moet regelen en het (gewenste) gedrag binnen je bedrijf. Je bepaalt heel duidelijk waar je actiepunten liggen en wat benodigd is op het moment dat je het gedrag en de randvoorwaarden vanuit de SCL-norm gaat meten door middel van de NEN-vragenlijsten of vergelijkt met de inhoud van de norm. Deze actiepunten introduceer je binnen de organisatie en ga je als team oplossen. Niet alleen op het middenkaderniveau maar organisatiebreed en zeker op de werkvloer. Daar zit de kennis en vind je vaak de antwoorden hoe het beter kan.

Doordat je als team samenwerkt en collega’s de ruimte geeft om het initiatief te nemen, zie je dat veiligheid een gezamenlijk onderwerp wordt. Hierbij hoort:

  • Elkaar op een correcte manier aanspreken op veiligheidsgedrag.
  • Verantwoording nemen en melden van onveilige situaties.
  • Volgens de Last Minute Risk Assessment-methode werken.
  • Veiligheid bespreekbaar maken als eerste punt op de agenda.
  • Belonen van goed en veilig gedrag.

Werken met SCL loont

Door het toepassen van de Safety Culture Ladder haal je veel positieve resultaten uit je bedrijf. Zet met verschillende initiatieven het onderwerp veiligheid als een fris en leuk item op de kaart. Op deze wijze passen je collega’s de veiligheidsregels makkelijker toe en koppelen ze sneller incidenten terug. Ook door je eigen collega’s te laten meedenken, maak je veiligheid op de werkvloer praktisch. Stel altijd een duidelijk doel: bijvoorbeeld van trede 3 gecertificeerd in twee jaar en trede 4 gecertificeerd binnen drie jaar, dit is natuurlijk afhankelijk van de beginsituatie, organisatieomvang en veranderbereidheid. Stel ook prioriteiten bij het maken van een realistisch actieplan.

Vijf praktische lessen uit SCL-projecten

  1. Begin klein, maar maak verbeteringen zichtbaar. Een paar goed uitgevoerde acties hebben vaak meer effect dan een uitgebreid verbeterplan dat blijft liggen.
  2. Betrek het middenkader vanaf de start. Uitvoerders en teamleiders vormen de verbinding tussen managementambities en het dagelijkse veiligheidsgedrag.
  3. Een veiligheidscultuur verander je niet met documenten alleen. Procedures zijn randvoorwaarden; het werkelijke gedrag bepaalt hoe veiligheid in de praktijk functioneert.
  4. Geef collega’s vertrouwen om zich uit te spreken. Zonder openheid over fouten, twijfels en risico’s blijven belangrijke verbeterkansen onzichtbaar.
  5. Maak veiligheid onderdeel van bestaande overlegmomenten. Zo voorkom je dat de SCL een afzonderlijk project wordt dat na certificering zijn aandacht verliest.

 

Veiligheidscultuur en -gedrag

Aan de slag met Safety Culture Ladder

Wil jij aan de slag met de SCL? Onze expert ondersteunen je bij het in kaart brengen van waar je als bedrijf staat en hoe je vervolgstappen maakt.
Neem contact op
Lees verder

Ook relevant