Veiligheidsladder in de praktijk

Veiligheid op peil houden: niet makkelijk

In de praktijk hebben veel bedrijven moeite met:

• Het bijhouden van de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) met actieplan
• Het goed regelen van het veiligheidssysteem met processen en instructies
• Het bijhouden van veiligheidstrainingen en toolboxen
• Het onderhouden van gebouwen en materialen
• Het zorgen voor goede beschermingsmiddelen

Hoe goed bedrijven ook hun best doen, na een tijd verslapt de aandacht voor veiligheid. Hierdoor kunnen ongelukken weer gebeuren. Dan is een diepere analyse nodig.

Onderzoek naar hoe veiligheidsregels werken

Bij zo’n analyse kijk je of je collega’s de veiligheidsregels kennen en goed zijn opgeleid. Bijvoorbeeld:

• Je collega wil de klant snel helpen en slaat daarom bewust veiligheidschecks over
• Je collega weet dat een stuk gereedschap kapot is, maar gebruikt het toch en raakt gewond
• Je collega weet dat hij beschermingsmiddelen moet gebruiken, maar doet dit niet omdat hij terug moet lopen naar zijn bus

De conclusie is vaak dat het veiligheidsbewustzijn beter kan. Maar hoe? Bewustzijn is moeilijk te meten en uit te leggen. Veiligheidsbewustzijn betekent dat iemand weet welke gevaren er zijn. Hij of zij kan dan maatregelen nemen om veilig te blijven.

Veiligheid verbeteren: wat nu?

Als QHSE-manager zag ik vergelijkbare problemen. Het veiligheidssysteem was goed, maar de ongelukken bleven komen. Er is veel informatie over veiligheidsbewustzijn, maar weinig over methodes die je direct kunt toepassen. Het is belangrijk dat een methode duidelijk en tastbaar is om het management en collega’s mee te krijgen in een verandering. Via ervaringen bij Prorail leerde ik de veiligheidsladder kennen, vroeger bekend als Safety Culture Ladder.

De Veiligheidsladder als model

De Veiligheidsladder ofwel Safety Culture Ladder laat zien waar je staat op het gebied van veiligheid. Het daagt je uit om de volgende stap te zetten. Het doel is gedragsverandering en beter veiligheidsbewustzijn door:

• Alle collega’s laten meedoen
• Duidelijke afspraken maken
• Goed voorbeeld geven door leidinggevenden
• Initiatief nemen
• Open praten

De Veiligheidsladder 2.0 norm is duidelijker dan de vorige versie. Er is nu onderscheid tussen wat het bedrijf moet regelen en het gedrag binnen je bedrijf. Je ziet overzichtelijker waar je aan moet werken als je het gedrag en de randvoorwaarden meet met NEN-vragenlijsten of vergelijkt met de norm.

Met de Veiligheidsladder aan de slag

De actiepunten pak je samen aan in de hele organisatie, vooral op de werkvloer. Daar zit de kennis en vind je vaak oplossingen. Door samen te werken en collega’s ruimte te geven voor initiatief, wordt veiligheid een gezamenlijk onderwerp. Hierbij hoort:

• Elkaar netjes aanspreken op veiligheidsgedrag
• Verantwoordelijkheid nemen en onveilige situaties melden
• Werken volgens de Last Minute Risk Assessment methode
• Veiligheid als eerste punt op de agenda zetten
• Goed en veilig gedrag belonen

Werken met de Veiligheidsladder loont

Uit mijn ervaring blijkt dat de Veiligheidsladder echt werkt. Mijn collega’s waren eerst wat voorzichtig, maar werden enthousiast toen ze merkten dat het niet ging om meer regels. Een andere goede ervaring was dat veiligheid door verschillende initiatieven een fris en leuk onderwerp werd. Het resultaat was dat collega’s de veiligheidsregels gingen toepassen, sneller ongelukken meldden, meedachten en anderen aanspraken op onveilig gedrag.

Conclusie: Een duidelijk doel stellen, zoals naar trede 3 in 1 jaar en trede 4 binnen drie jaar, helpt je bedrijf om prioriteiten te stellen en een haalbaar actieplan te maken.