Microagressie: de sluipmoordenaar in jouw organisatie

Wat is microagressie?

Microagressie kun je zien als kleine, maar zich continu herhalende prikjes van collega’s. Vaak zijn het subtiele maar allesbehalve onschuldige opmerkingen over afkomst, geloof, uiterlijk, leeftijd, sekse of gender. Het is een alledaagse vorm van discriminatie. Dat opmerkingen vaak verpakt zijn als compliment, maakt het lastig om microagressie te herkennen. Bijvoorbeeld:

• “Goh, jij bent ook nog fit voor je leeftijd.” (jij bent te oud voor dit werk)
• “Wat spreek jij goed Nederlands.” (voor een immigrant)
• “Wat knap dat jij dat zelf doet!” (bijvoorbeeld bij een beperking)

Iemand geen spreektijd gunnen tijdens een overleg, onbeschofte of ongevoelige opmerkingen maken of aannames doen – “nee, haar hoef je daar als jonge moeder niet voor te vragen” – zijn ook vormen van microagressie. Een medewerker bedoelt dat niet altijd verkeerd. Vaak volgen opmerkingen vanuit onbewuste stereotype beelden.

Microagressie kan leiden tot verzuim

Dat microagressie moeilijk te herkennen is, maakt het zeker niet minder schadelijk. Medewerkers zeggen hiermee dat hun collega anders is of dat ze twijfelen aan zijn of haar capaciteiten of intelligentie. Hierdoor kan de betreffende collega zich onzeker, buitengesloten of gekwetst voelen. Gaat dat lang door, dan kan iemand gedemotiveerd raken, er tegenop zien om naar het werk te gaan en uiteindelijk zelfs in een depressie of burn-out belanden. Microagressie is daarmee een sluipmoordenaar.

Hoe voorkom je microagressie op de werkvloer?

Om microagressie op de werkvloer tegen te werken, heb je een sociale norm nodig met daarin afspraken over de wenselijke omgangsvormen. Je kunt dit op verschillende manieren aanpakken:

1. Zorg voor een open veiligheidscultuur

Dat microagressie niet thuishoort in een goede en open veiligheidscultuur, is duidelijk. De Safety Culture Ladder (SCL) is een standaard die je inzicht geeft in de veiligheidscultuur binnen jouw bedrijf. Tijdens een Training Veiligheidscultuur-SCL leer je meer over het herkennen van onveilig of ongewenst gedrag, hoe je dit bespreekbaar maakt en hoe je een veranderproces voor jouw bedrijfscultuur in gang zet.

2. Borging door middel van een managementsysteem

ISO 45001 voor gezond en veilig werken is een veelgebruikte richtlijn. Ter aanvulling hierop is de richtlijn ISO 45003 ontwikkeld. Deze richt zich op het managen van psychosociale risico’s op de werkplek, waaronder microagressie. ISO 45003 helpt je een positieve, gezonde werkomgeving te creëren, de medewerkerstevredenheid te verbeteren en uitval door psychische klachten te verminderen.

3. Betrek de vertrouwenspersoon

Natuurlijk kan een slachtoffer van microagressie terecht bij een (externe) vertrouwenspersoon voor advies. Zijn er geen concrete signalen dat er sprake is van microagressie, maar vermoed je dat de sociale interactie toch niet zo sociaal is als deze moet zijn? Je kunt een vertrouwenspersoon ook preventief inschakelen. Zo kan een vertrouwenspersoon een proactieve rol spelen bij het formuleren van het sociaal beleid en organisaties steunen bij het verbeteren en optimaliseren van de veiligheidscultuur.

Tot slot: bij microagressie gaat het minder om de intentie van de pleger; ook goedbedoelende mensen maken fouten. Wees je bewust van de impact die microagressie heeft op het slachtoffer en uiteindelijk ook de organisatie. Zorg dat microagressie geen kans krijgt door het herkenbaar en bespreekbaar te maken. We staan voor je klaar om je hierbij te ontzorgen.